Bałem się zmienić pracę, bo bałem się własnego rozwoju

Szukałem pracy, ale tak naprawdę szukałem czegoś, co niczego we mnie nie zmieni.

Miało być lepiej, ale bez ryzyka. Inne pieniądze, ale ten sam ja. Inna firma, ale ten sam zawód. Inne miejsce, ale bez konieczności uczenia się od początku.

Na zewnątrz wyglądało to rozsądnie. Człowiek po latach pracy w jednym zawodzie nie rzuca się przecież na wszystko. Patrzy na stawkę. Patrzy na obowiązki. Patrzy, czy to ma sens. Patrzy, czy mu się opłaca.

Tylko że u mnie to „czy mi się opłaca” bardzo często było zwykłą zasłoną.

Bo ja nie odrzucałem ofert tylko dlatego, że były słabe. Odrzucałem je też dlatego, że wymagały ode mnie wejścia w coś nowego. A nowe oznaczało naukę. Nauka oznaczała bycie początkującym. A bycie początkującym oznaczało, że przez jakiś czas nie będę tym facetem, który wie, co robi.

I chyba właśnie tego bałem się najbardziej.

Nie samej pracy. Nie samego wysiłku. Nie nawet tego, że na początku pieniądze mogą być mniejsze.

Bałem się tego, że rozwój zmieni moje miejsce w świecie.

Bałem się zmienić pracę, choć miałem dość starego zawodu

Robiłem swoje przez lata. Dwadzieścia lat w jednym kierunku to nie jest mało. Człowiek się przyzwyczaja. Do narzędzi, do rytmu, do sposobu myślenia, do ludzi, do tego, że mniej więcej wie, czego się spodziewać.

Nawet jeśli ma już dość.

Bo można mieć dość pracy i jednocześnie kurczowo się jej trzymać. To brzmi sprzecznie, ale w życiu często tak właśnie jest. Człowiek narzeka, że już nie chce. Że jest zmęczony. Że ciało wysiada. Że głowa ma dosyć. Że chciałby coś zmienić.

A potem pojawia się możliwość zmiany i nagle włącza się hamulec.

• „Nie, to nie dla mnie.”
• „Nie znam się na tym.”
• „Tam pewnie trzeba będzie się uczyć.”
• „Na początku za mało płacą.”
• „Po co mi to?”

I człowiek wraca do tego, czego ma dość, bo przynajmniej wie, jak w tym funkcjonować.

To jest pułapka znanego zmęczenia. Stare życie może boleć, ale jest przewidywalne. Nowe życie może dawać szansę, ale wymaga wejścia w niepewność.

A ja przez długi czas wybierałem przewidywalność.

Nie dlatego, że było mi dobrze. Tylko dlatego, że znałem swoje miejsce.

Myślałem, że chodzi tylko o pieniądze

Kiedy przeglądałem oferty, patrzyłem przede wszystkim na zarobki. To było pierwsze sito. Ile na start? Czy warto? Czy się opłaca? Czy nie będę stratny?

Nie ma w tym nic dziwnego. Pieniądze są ważne. Rachunki same się nie zapłacą. Dorosłe życie nie polega na tym, żeby udawać, że kasa nie ma znaczenia.

Ale u mnie pieniądze stały się czymś więcej niż kryterium. Stały się wymówką.

Jeśli oferta była spoza mojego zawodu i na początku nie dawała wyraźnie większych pieniędzy, zamykałem temat. Nie patrzyłem na to, czego mogę się nauczyć. Nie patrzyłem, czy ta praca może otworzyć inne drzwi. Nie patrzyłem, czy po roku albo dwóch będę w zupełnie innym miejscu.

Patrzyłem na tu i teraz.

I mówiłem sobie, że jestem rozsądny.

Dopiero później zobaczyłem, że ten mój rozsądek był bardzo często strachem przebranym za kalkulację. Bo ja nie pytałem tylko: „ile zarobię?”. Ja pod spodem pytałem: „czy będę musiał wyjść z tego, kim jestem?”.

A to już zupełnie inne pytanie.

Bo jeśli przez lata człowiek jest przywiązany do jednej roli, to każda zmiana zaczyna wyglądać jak zagrożenie. Nawet dobra zmiana. Nawet taka, której sam chciał.

To dokładnie zahacza o mechanizm, o którym pisałem w tekście „Tożsamość robola: strach przed sukcesem i pieniędzmi”. Tam chodziło o coś głębszego niż sama praca. O wewnętrzne poczucie, że moje miejsce jest nisko, zwyczajnie, bez wychylania się, bez ambicji, bez robienia z siebie kogoś więcej.

Wtedy jeszcze nie rozumiałem, że ja nie tylko szukałem lepszej pracy. Ja sprawdzałem, czy wolno mi przestać być tym samym człowiekiem.

Bycie początkującym bolało bardziej niż małe pieniądze

Najtrudniejsze w zmianie pracy nie zawsze jest to, że na początku zarobisz mniej. Czasem najtrudniejsze jest to, że przez jakiś czas nie będziesz ekspertem.

• Będziesz pytał.
• Będziesz się mylił.
• Będziesz patrzył, jak inni robią coś szybciej.
• Będziesz musiał przyznać, że czegoś nie umiesz.

Dla kogoś, kto całe lata trzymał się jednej umiejętności, to potrafi być bardzo niewygodne. Bo zawód nie jest wtedy tylko zawodem. On staje się dowodem wartości.

• „Umiem to, więc coś znaczę.”
• „Znam się na tym, więc nie jestem byle kim.”
• „Może nie mam wielkich pieniędzy, ale przynajmniej wiem, co robię.”

I nagle masz wejść w coś, gdzie przez jakiś czas nie będziesz wiedział.

Dla mnie to było trudne. Samo wyobrażenie, że miałbym uczyć się czegoś od początku, wywoływało opór. Nie taki głośny, dramatyczny. Bardziej cichy. Taki, który mówił: „odpuść, to nie dla ciebie”.

A przecież z drugiej strony miałem coraz większe zmęczenie tym, co robiłem. Coraz mocniejsze poczucie, że nie chcę już przez następne lata stać w tym samym miejscu.

To jest dziwny moment. Człowiek ma dość starego, ale jeszcze nie umie wejść w nowe. I wtedy zaczyna się kręcić w kółko.

Na terapii zobaczyłem, że bałem się własnego rozwoju

Dopiero na terapii zaczęło się to układać.

Nie od razu jako wielkie odkrycie. Bardziej kawałek po kawałku. Rozmowa po rozmowie. Sytuacja po sytuacji.

Zaczęliśmy analizować, co mnie naprawdę ogranicza. I wyszło coś, czego wcześniej nie nazywałem wprost.

Ja bałem się własnego rozwoju.

Nie tylko tego, że sobie nie poradzę. Nie tylko tego, że będę musiał się uczyć. Nie tylko tego, że na początku pieniądze nie będą takie, jakbym chciał.

Bałem się, że jeśli pójdę dalej, to przestanę być taki jak większość mojego otoczenia.

A jeśli przestanę być taki jak większość, to ktoś może zacząć patrzeć krzywo. Może pojawi się komentarz. Może ktoś uzna, że mi się zachciało. Że kombinuję. Że udaję lepszego. Że odbiło mi od ambicji.

To nie musiało być powiedziane wprost. Takie rzeczy człowiek często nosi w sobie bez jasnych zdań. To jest bardziej atmosfera niż konkretna wypowiedź. Przekonanie, że bezpiecznie jest się nie wychylać.

• Bezpiecznie jest być „normalnym”.
• Bezpiecznie jest robić swoje.
• Bezpiecznie jest nie pokazywać, że chce się więcej.

Ten lęk mocno łączy się z tym, o czym pisałem w tekście „Sukces jako zagrożenie: lęk przed widocznością i oceną”. Bo czasem człowiek nie boi się samego sukcesu. Boi się tego, że sukces będzie widoczny. Że ktoś go zauważy. Że zacznie pytać. Że oceni.

U mnie zmiana pracy nie była tylko zmianą pracy. Ona oznaczała możliwość wyjścia z dawnego miejsca. A to miejsce, choć ciasne, było znajome.

W domu rozwój nie był czymś oczywistym

Kiedy zaczęliśmy schodzić głębiej, pojawił się też temat domu i młodości.

Mój ojciec miał dobry zawód. Taki, z którego przy innym podejściu można było zrobić coś więcej. Gdyby dobrze tym pokierował, być może miałby dużą firmę. Miał potencjał. Miał fach. Miał coś, na czym można było budować.

Ale nigdy naprawdę nie poszedł w rozwój.

Nie piszę tego po to, żeby go osądzać jednym zdaniem. Dzisiaj bardziej widzę, że jego też mogło coś blokować. Jego własne schematy. Jego własny lęk. Jego własne przekonania o miejscu w świecie. Może też miał w sobie jakiś zakaz, którego nigdy nie nazwał.

Tylko dziecko nie analizuje tego w ten sposób. Dziecko chłonie klimat.

A w tym klimacie często było przekonanie, że jeśli ktoś ma lepiej, to pewnie kombinuje. Że normalną pracą człowiek się nie dorobi. Że jak ktoś idzie wyżej, to coś jest podejrzane. Że lepiej nie wychodzić przed szereg.

To zostaje w głowie.

Potem dorastasz, masz swoje życie, swoje rachunki, swoje decyzje, ale ten stary głos nadal potrafi działać. Nawet jeśli już nie brzmi jak głos ojca czy otoczenia. Brzmi jak twój własny rozsądek.

• „Nie pchaj się.”
• „Po co ci to?”
• „Zostań przy tym, co znasz.”
• „Nie kombinuj.”
• „Jeszcze się ośmieszysz.”

I człowiek myśli, że podejmuje decyzję sam. A czasem tylko powtarza cudzy lęk.

Szukałem dalej, ale już coś we mnie pękło

Po tej pracy na terapii dalej szukałem pracy. Tylko że już patrzyłem trochę inaczej.

Wciąż ciągnęło mnie do podobnych ofert. Do czegoś, co znałem. Do czegoś, gdzie mógłbym wejść bez większego ryzyka. Stary mechanizm nie znika od jednej rozmowy. On jeszcze działa. Jeszcze podpowiada stare rozwiązania.

Ale we mnie pojawiła się szczelina.

Zacząłem widzieć, że jeśli będę wybierał tylko to, co już znam, to za kilka lat mogę być dokładnie w tym samym miejscu. Może z inną nazwą firmy. Może z trochę inną stawką. Ale wewnętrznie w tym samym punkcie.

I wtedy trafiłem na ogłoszenie.

Krótkie. Proste. Bez wysyłania CV. Tylko kontakt telefoniczny. Wymienione były trzy zawody, z czego tylko o jednym miałem jakieś pojęcie.

Pierwszy odruch?

Zamknąć stronę.

Bo przecież to nie do końca moje. Bo przecież nie znam wszystkiego. Bo przecież musiałbym się uczyć. Bo przecież są tam rzeczy, których jeszcze nie umiem.

Ale tym razem pojawiła się druga myśl:

„A może to właśnie jest szansa?”

Nie wielka, filmowa, z muzyką w tle. Tylko zwykła myśl człowieka, który zaczyna rozumieć, że jeśli wszystko nowe będzie odrzucał, to nic się nie zmieni.

Zadzwoniłem. Umówiłem się. Poszedłem na próbę.

Pierwszy raz nie szukałem zagrożenia na siłę

Co ciekawe, pierwszy raz nie czytałem opinii o firmie.

Wcześniej pewnie bym szukał. Sprawdzał. Analizował. Czytał każde narzekanie. Każdą czerwoną lampkę. Każdy komentarz, który pozwoliłby mi powiedzieć: „widzisz, dobrze, że nie poszedłeś”.

Bo czasem człowiek nie szuka informacji. Szuka pretekstu, żeby zostać tam, gdzie jest.

Tym razem tego nie zrobiłem.

Nie dlatego, że nagle stałem się lekkomyślny. Raczej dlatego, że zobaczyłem, jak często moje sprawdzanie było formą lęku. Formą kontroli. Formą szukania zagrożenia, zanim jeszcze spróbuję.

To przypomina mechanizm, o którym pisałem w tekście „Dlaczego nie umiesz odpocząć? Tryb czuwania”. Człowiek żyjący długo w napięciu potrafi skanować rzeczywistość tak, jakby za chwilę miało się stać coś złego. Nawet przy dobrej okazji najpierw szuka ryzyka.

Ja tym razem nie chciałem skanować wszystkiego dookoła po to, żeby się wycofać.

Poszedłem zobaczyć.

I pierwszy raz miałem w głowie coś innego niż tylko: „ile dadzą?”.

Miałem myśl: „będę musiał się dużo nauczyć”.

I, co najważniejsze, ta myśl mnie nie odrzuciła.

Ona mnie nawet trochę pociągała.

Pieniądze przestały być jedynym kryterium

Po rozmowie o pieniądzach mogłem się wycofać. Na początek nie były jakieś wielkie. Dawny ja pewnie zamknąłby temat. Powiedziałby, że się nie opłaca. Że za takie pieniądze nie warto zaczynać. Że skoro mam się uczyć, to powinno być więcej od razu.

Ale tym razem nie rozmyśliłem się.

Bo pierwszy raz patrzyłem szerzej.

Widziałem nie tylko wypłatę na start. Widziałem możliwość nauki. Różne dziedziny, w których będę pracował. Nowe umiejętności. Nowe sytuacje. Nowe doświadczenie. Coś, co może mnie przesunąć dalej, nawet jeśli na początku nie wygląda jak wielki finansowy skok.

To było dla mnie ważne, bo przez lata pieniądze były często jedynym filtrem. Natychmiastowy zysk albo nic. Szybka poprawa albo szkoda czasu.

A rozwój często tak nie działa.

Rozwój czasem najpierw wygląda jak krok w bok. Jak nauka. Jak niepewność. Jak okres, w którym nie jesteś jeszcze mocny. Jak moment, kiedy twoje ego musi trochę odpuścić, bo nie da się wejść w nowe i od razu być najlepszym.

I właśnie tu pojawiła się zmiana.

Nie przestałem potrzebować pieniędzy. Nie udawałem, że są nieważne. Ale przestałem traktować je jako jedyny dowód, że decyzja ma sens.

Zobaczyłem, że pieniądze mogą być dodatkiem do czegoś większego.

• Do rozwoju.
• Do wyjścia z miejsca, w którym stałem za długo.
• Do zbudowania nowej wersji siebie.

Największa zmiana była w środku

Save

Zatrudniłem się.

Pracuję.

Dużo nauki przede mną. I to nie jest takie gadanie dla efektu. Naprawdę dużo. Są rzeczy, których nie wiem. Są rzeczy, które dopiero poznaję. Są momenty, w których muszę pytać, patrzeć, próbować i przyznawać przed sobą, że jestem na początku.

Ale już nie czuję tego samego wstydu.

Nie mam w głowie, że skoro czegoś nie umiem, to znaczy, że się nie nadaję. Coraz bardziej widzę, że nieumienie jest częścią drogi. Że człowiek, który się rozwija, musi przez jakiś czas być słabszy w nowym miejscu niż był w starym.

I to nie jest upokorzenie.

To jest cena wejścia w nowe.

Najważniejsze jest to, że tym razem nie robię tego dla ludzi. Nie po to, żeby komuś coś udowodnić. Nie po to, żeby ktoś powiedział, że jestem lepszy. Nie po to, żeby otoczenie mnie uznało.

Robię to dla siebie.

I chyba właśnie dlatego nie boję się już tak bardzo oceny. Bo jeśli robię coś po to, żeby odzyskać własne życie, to cudze spojrzenia przestają być najważniejszym sądem.

Mogą patrzeć krzywo. Mogą nie rozumieć. Mogą mówić, że po co mi to. Mogą zostać przy swoim przekonaniu, że lepiej się nie wychylać.

Ale ja już wiem, że przez lata wystarczająco długo słuchałem tego głosu.

Czasem stara rola wygląda jak rozsądek

Dzisiaj widzę, że przez długi czas myliłem rozsądek z lękiem.

Rozsądek mówi: sprawdź warunki, policz pieniądze, nie podejmuj głupich decyzji.

Lęk mówi: nie ruszaj się, bo będziesz musiał stać się kimś innym.

Problem w tym, że lęk często udaje rozsądek. Mówi spokojnym głosem. Podsuwa logiczne argumenty. Pokazuje ryzyko. Przypomina, że przecież masz fach, doświadczenie, jakąś pozycję, że po co zaczynać od nowa.

I czasem ma rację.

Ale czasem tylko pilnuje starej klatki.

U mnie ta klatka była zbudowana z wielu rzeczy. Z pracy, którą znałem. Z przekonań z domu. Z otoczenia, w którym lepiej było nie mieć za dużo ambicji. Z lęku przed oceną. Z przyzwyczajenia, że bezpiecznie jest być podobnym do większości.

Ten mechanizm często zaczyna się dużo wcześniej niż przy pierwszym ogłoszeniu o pracę. Zaczyna się tam, gdzie człowiek uczy się, że jego potrzeby, ambicje albo sprzeciw są niewygodne dla innych. Pisałem o tym w tekście „Szacunek jednokierunkowy: gdy dziecko ma „szanować”, a jego nikt”, bo taki dom potrafi nauczyć człowieka, że ma znać swoje miejsce, nie przeszkadzać i nie oczekiwać zbyt wiele dla siebie.

Potem dorosły człowiek może mieć przed sobą zwykłe ogłoszenie o pracę, a w środku uruchamia mu się dużo starszy lęk.

• Nie wychylaj się.
• Nie rób z siebie kogoś.
• Nie idź za daleko.
• Nie zmieniaj roli.

Nie chodziło tylko o pracę

Dlatego dzisiaj nie patrzę na tę zmianę jak na zwykłą zmianę zatrudnienia.

To nie była tylko nowa firma. To nie była tylko inna robota. To nie była tylko decyzja o pieniądzach.

To był moment, w którym pierwszy raz świadomie wybrałem rozwój, chociaż wiedziałem, że będzie niewygodny.

Nie dlatego, że nagle przestałem się bać. Bałem się. Tylko tym razem strach nie zdecydował za mnie.

I może właśnie na tym polega prawdziwa zmiana. Nie na tym, że człowiek pewnego dnia wstaje bez lęku. Tylko na tym, że zaczyna widzieć, kiedy lęk prowadzi go z powrotem do starego życia.

Ja przez lata chciałem zmienić pracę, ale tak, żeby nie zmienić siebie.

Dzisiaj wiem, że to było niemożliwe.

Bo czasem nowa praca jest tylko powierzchnią. Pod spodem chodzi o coś większego: o zgodę na to, że możesz się uczyć, możesz zaczynać od nowa, możesz wyjść poza swój wyuczony zawód, możesz przestać być człowiekiem, który wybiera tylko znane zmęczenie.

I możesz przestać pytać wyłącznie: „ile dostanę od razu?”.

Możesz zacząć pytać:

„Kim się stanę, jeśli tym razem nie ucieknę przed rozwojem?”.